Αυχενικό Σύνδρομο

Το αυχενικό σύνδρομο, όπως και η οσφυαλγία, αποτελεί μια από τις πιο συνηθισμένες περιπτώσεις που χρίζουν φυσικοθεραπευτικής αγωγής. Το αυχενικό σύνδρομο δεν αποτελεί πάθηση, όπως επικρατεί σήμερα, αλλά περιγράφει μια σειρά από συμπτώματα που προκαλούνται από παθήσεις της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης. Είναι σχεδόν σίγουρο πως ο άνθρωπος κάποια στιγμή στη ζωή του θα αντιμετωπίσει πόνο στον αυχένα (αυχεναλγία πιο σωστά), όπως και στη μέση του. Αυτό ενδέχεται να μην είναι κάτι ανησυχητικό, μπορεί όμως και να είναι προάγγελος κάποιου προβλήματος που χρειάζεται διερεύνηση.

Η αυχενική μοίρα της σπονδυλικής στήλης έχει φυσιολογικά μια καμπύλη (λόρδωση) που στηρίζει το βάρος της κεφαλής. Αποτελεί την οδό που συνδέει τον εγκέφαλο με το υπόλοιπο σώμα μέσα από ένα δίκτυο αγγείων, νεύρων και οστών. Όμως η μεγάλη ελευθερία κινήσεων της κεφαλής και η καθημερινή καταπόνηση της στην εργασία (π.χ. δουλειά γραφείου), το σπίτι (π.χ. τηλεόραση στην κρεβατοκάμαρα) ακόμα και στον ελεύθερο χρόνο μας (π.χ. υπολογιστές), καθιστούν την αυχενική μοίρα επιρρεπή σε τραυματισμούς. Μια απλή ακτινογραφία ή ακόμη καλύτερα μια μαγνητική τομογραφία, μπορούν να αναδείξουν τα προβλήματα που μπορεί να αντιμετωπίζει κάποιος στον αυχένα του.

Σταδιακά η καμπύλη γίνεται ευθεία και οι μύες και οι σύνδεσμοι της περιοχής βρίσκονται κάτω από διαρκή τάση. Η τάση αυτή περιορίζει την ελαστικότητα των ιστών αυτών με αποτέλεσμα την μείωση της κινητικότητας της περιοχής προκαλώντας πόνο στον αυχένα, τους ώμους ακόμα και στις ωμοπλάτες. Η έλλειψη κίνησης εμποδίζει την κυκλοφορία του αίματος που μπορεί να οδηγήσει σε πονοκεφάλους ακόμα και ζαλάδες. Οι αλλαγές αυτές στον αυχένα μπορεί να προκαλέσουν τραυματισμό του μεσοσπονδύλιου δίσκου, ο οποίος ανάλογα με την έκτασή του μπορεί να ασκήσει πίεση σε νεύρα προκαλώντας πόνο σε όλο το χέρι, μουδιάσματα στα δάχτυλα ή μυϊκή αδυναμία. Τέλος, ο τραυματισμός του δίσκου προκαλεί άνιση κατανομή του βάρους με αποτέλεσμα τη φθορά των σπονδύλων που περιορίζει ακόμη περισσότερο την κίνηση της περιοχής και προκαλεί ακόμη περισσότερο πόνο. Έτσι ο ασθενής εισέρχεται σε ένα φαύλο κύκλο ο οποίος πρέπει να αντιμετωπιστεί έγκαιρα και αποτελεσματικά.

Η αντιμετώπιση του αυχενικού συνδρόμου χωρίζεται σε τρία στάδια. Στην οξεία φάση, ο ορθοπεδικός χορηγεί αντιφλεγμονώδη και μυοχαλαρωτικα φάρμακα για να ανακουφίσει τον ασθενή από τους πόνους. Το κολάρο θα πρέπει να χρησιμοποιείται μονό κατά τη διάρκεια της ημέρας για να αποφεύγονται οι απότομες κινήσεις της κεφαλής. Στη φάση αυτή, η φυσικοθεραπεία χρησιμοποιεί αντιφλεγμονώδη μέσα όπως π.χ. υπέρηχο, laser, ρεύματα κτλ για να ανακουφίσει περαιτέρω τον ασθενή, να χαλαρώσει την προβληματική περιοχή, να βελτιώσει την αιμάτωσή της και να βοηθήσει τη διαδικασία της επούλωσης. Ο φυσικοθεραπευτής αναγνωρίζει τις δραστηριότητες εκείνες που προκάλεσαν το επεισόδιο ώστε να αποφεύγονται από τον ασθενή, ακόμα και αν αυτό συνεπάγεται απουσία από τη εργασία για 1-2 ημέρες.

Στο επόμενο στάδιο, χρησιμοποιούνται διάφορες τεχνικές αρθρικής κινητοποίησης για να αυξήσουν την κινητικότητα της περιοχής. Ειδικές τεχνικές, όπως η μέθοδος McKenzie, μπορούν να συμβάλουν σημαντικά στην περαιτέρω μείωση του πόνου στην περίπτωση μιας δισκοπάθειας. Σε μη αναστρέψιμες καταστάσεις, όπως οστεοαρθρίτιδα των σπονδύλων, η φυσικοθεραπεία προσπαθεί να επιβραδύνει το ρυθμό και να μειώσει τα συμπτώματα του ασθενούς.

Στο τελικό στάδιο της θεραπείας, ο ασθενής εκπαιδεύεται να υιοθετεί μια καλή στάση σώματος στις διάφορες δραστηριότητες του και να αναγνωρίζει και να αποφεύγει εκείνες τις στάσεις που του προκαλούν πρόβλημα. Παρατεταμένα σκυψίματα της κεφαλής στο σπίτι ή στην εργασία καλό είναι να αποφεύγονται. Αυτό επιτυγχάνεται αν καθίσουμε με την πλάτη μας να ακουμπάει τελείως πίσω στο κάθισμα και βάλουμε ένα μικρό μαξιλάρι στη μέση μας. Όσοι ασχολούνται με υπολογιστές, θα πρέπει να στηρίζουν τους αγκωνές τους στα χερούλια της καρέκλας και τα δικά τους χέρια να είναι ευθεία στο πληκτρολόγιο. Όλα όσα χρειαζόμαστε π.χ. ποντίκι υπολογιστή, χαρτικά κτλ φροντίζουμε να είναι σε κοντινή απόσταση έτσι ώστε να μη χρειάζεται να τεντωνόμαστε κάθε φορά να τα πιάσουμε. Δε στηρίζουμε ποτέ το ακουστικό του τηλεφώνου με τον ώμο μας. Κάθε μια ώρα είναι απαραίτητο κα κάνουμε ένα μικρό διάλειμμα από την εργασία μας και να περπατάμε μερικά μετρά.

Εξίσου σημαντικό για τον ασθενή είναι να διδαχτεί ορισμένες ασκήσεις, οι οποίες θα τον βοηθήσουν να διατηρεί την κινητικότητα στην περιοχή του αυχένα και να τον ανακουφίσουν από τυχόν πόνους. Μικρές κυκλικές κινήσεις των ώμων, ελαφρύ τέντωμα του θώρακα προς τα πίσω και κίνηση της κεφαλής προς τα πίσω μπορούν να αποτελέσουν ένα μικρό πρόγραμμα ασκήσεων κάθε φορά που κάνουμε ένα διάλειμμα από την εργασία μας ή αντιλαμβανόμαστε κάποιον πόνο στον αυχένα.

PhysioSport

Φλεγμονή

Πολύ συχνά ακούμε από τον ορθοπεδικό μας ή αναφέρουμε ακόμη και εμείς οι ίδιοι τον όρο φλεγμονή για να περιγράψουμε κάποιο πρόβλημα μας στο χέρι, το γόνατο, τον αυχένα κτλ. Λίγοι όμως γνωρίζουν πως η φλεγμονή αποτελεί έναν προστατευτικό μηχανισμό του ανθρώπινου οργανισμού και είναι το πρώτο στάδιο σε μια διαδικασία που ονομάζεται επούλωση.

Η διαδικασία της επούλωσης ξεκινάει αμέσως μετά τον τραυματισμό. Ο τραυματισμός υποδηλώνει την κυτταρική βλάβη, η οποία ποικίλλει σε έκταση ανάλογα με το μηχανισμό, την ένταση και τις δυνάμεις που ασκούνται στους ιστούς την ώρα του τραυματισμού. Από τα πρώτα κιόλας λεπτά ενός τραυματισμού, υπάρχει διαρροή χημικών ουσιών από τα κατεστραμμένα κύτταρα και αιμορραγία. Η απάντηση του οργανισμού μας σε αυτές τις αλλαγές είναι η φλεγμονή.

Κατά τη φλεγμονή, οι χημικές ουσίες που διαρρέουν από τα νεκρά κύτταρα προκαλούν: 1) διαστολή χιλιάδων τοπικών μικροσκοπικών αιμοφόρων αγγείων με αποτέλεσμα την αύξηση της κυκλοφορίας του αίματος γύρω από την περιοχή του τραυματισμού. Έτσι, λίγες ώρες μετά, η περιοχή παρουσιάζεται θερμή και κόκκινη, 2) παραγωγή υγρού (οίδημα) που διογκώνει την περιοχή. Το υγρό αυτό περιέχει αντισώματα που θα καθαρίσουν αργότερα τα νεκρά κύτταρα και συμβάλλουν στο σχηματισμό ενός δικτύου ινών που καλύπτει το τραύμα και 3) πόνο, καθώς ερεθίζουν αισθητήρια νεύρα ενώ η προσπάθεια να γίνει χρήση της τραυματισμένης περιοχής προκαλεί ακόμη περισσότερο πόνο. (Αυτά τα τέσσερα σημεία μπορούμε να τα παρατηρήσουμε και σε ένα μικρό, επιφανειακό κόψιμο στο χέρι μας). Το αποτέλεσμα όλων αυτών είναι η μείωση της λειτουργικότητας της περιοχής.

Το στάδιο του τραυματισμού και της φλεγμονής αποτελούν το οξύ στάδιο της διαδικασίας της επούλωσης και διαρκεί έως 5 ημέρες, ανάλογα με την έκταση του τραυματισμού. Στο στάδιο αυτό συνιστάται ξεκούραση, ακόμη και αν αυτό σημαίνει αποχή από την εργασία για δύο με τρεις ημέρες, χρήση πάγου και εξωτερικής συμπίεσης με ταυτόχρονη ανάπαυση της περιοχής πάνω από το ύψος της καρδιάς για να περιοριστεί η αιμορραγία και το οίδημα, και προστασία π.χ. βάδιση με πατερίτσες ή χρήση νάρθηκα, για να αποφευχθεί περαιτέρω τραυματισμός. Συνήθως σε αυτή τη φάση χορηγούνται και μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα.

Το επόμενο στάδιο ονομάζεται αποκατάσταση και μπορεί να διαρκέσει έως 6 εβδομάδες. Η τραυματισμένη περιοχή καθαρίζεται από τα νεκρά και άχρηστα κύτταρα, η αιμάτωση της βελτιώνεται με τη δημιουργία νέων αιμοφόρων αγγείων και σχηματίζεται νέος ιστός. Ο ιστός αυτός αποτελείται από ίνες κολλαγόνου και μπορεί εύκολα να σπάσει. Αν ο ιστός αυτός παραμείνει ακίνητος, η επούλωση που επιτυγχάνεται τελικά θα είναι αδύναμη. (Θυμηθείτε πόσο εύκολα μπορούμε να σπάσουμε το φρέσκο “κουκούλι” που σχηματίζεται στο κόψιμο που αναφέραμε παραπάνω). Εδώ η φυσικοθεραπεία ενισχύει τις παραπάνω διαδικασίες με τη χρήση φυσικών μεθόδων όπως π.χ. ο υπέρηχος, η διαθερμία κτλ και έχει σαν σκοπό την προοδευτική επιστροφή στις φυσιολογικές δυνάμεις και τάσεις.

Το τελικό στάδιο της επούλωσης ονομάζεται επανόρθωση. Η τελική επανόρθωση του νεοσχηματιζόμενου ιστού μπορεί να συνεχίζεται για τους επομένους 6 μήνες, κάποιοι λένε και για την υπόλοιπη ζωή. (Η πληγή στο κόψιμο έχει πλέον ομαλοποιηθεί και μόνο μια μικρή ουλή μπορεί να μας το θυμίζει). Η φυσικοθεραπεία επαναφέρει πλήρεις φυσιολογικές δυνάμεις ώστε ο ιστός να γίνει δυνατός και ελαστικός, ικανός δηλαδή να αντέχει σε ισχυρές και διατατικές δυνάμεις. Επίσης, ο ασθενής εκπαιδεύεται πώς να προλαμβάνει νέους τραυματισμούς ή να αποφεύγει υποτροπές σε παλιούς.

Κανένα από τα παραπάνω στάδια δεν επιταχύνεται ούτε μπορεί να παραληφθεί, όπως ισχυρίζονται κάποιοι. Τα χρονικά διαστήματα για καθένα από τα παραπάνω στάδια είναι ενδεικτικά και αλληλοκαλύπτουν το ένα το άλλο. Αυτός ο αμυντικός μηχανισμός επαναλαμβάνεται κάθε φορά που υπάρχει ένας νέος τραυματισμός. Αξίζει να σημειώσουμε πως όλα τα παραπάνω αναφέρονται σε τραυματισμούς μαλακών ιστών (τένοντες, μυς, σύνδεσμοι κτλ) και όχι σε κατάγματα, φλεγμονές που προκαλούνται από ιούς, όπως π.χ. πνευμονία, και αυτοάνοσες ασθένειες του μυοσκελετικού συστήματος. Τέλος, το παράδειγμα με το κόψιμο που χρησιμοποιήθηκε αποτελεί την πιο απλή μορφή της διαδικασίας και σκοπό είχε να γίνουν κατανοητές οι αλλαγές που συμβαίνουν στον οργανισμό μετά από κάποιον τραυματισμό.

PhysioSport

Εισαγωγή Νο 3

Η φυσικοθεραπεία ΔΕΝ είναι πανάκεια. Έχει σαν σκοπό να βοηθήσει τον ίδιο τον ανθρώπινο οργανισμό να αντιμετωπίσει το πρόβλημά του με τη χρήση φυσικών μεθόδων, χωρίς παρενέργειες, όπως η θερμότητα, το κρύο, το υπέρυθρο και υπεριώδες φως, το ηλεκτρικό ρεύμα, τα μηχανικά και ηλεκτρομαγνητικά κύματα. Αργότερα, όταν θα αναφερθούμε συγκεκριμένα σε κάποια από αυτά τα μέσα, θα εξηγήσουμε και πως επιδρούν στον ανθρώπινο οργανισμό. Το σημαντικότερο να θυμόμαστε αυτή τη στιγμή είναι ότι η σωστή χρήση του υπερήχου, του laser, της "διαθερμίας" κτλ δεν προκαλούν προβλήματα και δεν έχουν παρενέργειες όπως τα περισσότερα φαρμακευτικά σκευάσματα

Πέρα από τα μηχανήματα, ο φυσικοθεραπευτής χρησιμοποιεί και τα χέρια του. Υπάρχουν τεχνικές που χρησιμοποιούνται για να αυξήσουν την κίνηση μιας άρθρωσης, τη δύναμη ενός ή περισσότερων μυών ακόμα και να ανακουφίσουν από κάποιον πόνο. Όλα αυτά έχουν ονομασίες και εφαρμογές που θα δούμε επίσης με τον καιρό. Κάτι το οποίο έχει παρεξηγηθεί και χρησιμοποιείται συνέχεια και λανθασμένα, είναι η λέξη μασάζ. Μασάζ γίνεται στους μυς και στους βαθύτερους ιστούς του σώματος για χαλάρωση, ξεκούραση, αναζωογόνηση και ανακούφιση από τους πόνους της δουλειάς, της άθλησης και γενικότερα της καθημερινότητας Κάποιοι χρησιμοποιούν τον όρο μασάζ αντί για φυσικοθεραπείες με αποτέλεσμα πολλοί να θεωρούν πως το αυχενικό σύνδρομο ή μια τενοντίτιδα θα γίνουν καλύτερα με το μασάζ!!! Μπορεί να χρησιμοποιείται συμπληρωματικά στις συγκεκριμένες και σε πολλές άλλες περιπτώσεις αλλά δεν αποτελούν τη θεραπεία γι'αυτές.

Μεγαλύτερη σημασία από όλα τα παραπάνω έχει να αντιληφθούμε ότι χωρίς την ενεργή συμμετοχή του ίδιου του ασθενή δεν θα υπάρξει παρά μόνο βραχυπρόθεσμη ανακούφιση από το πρόβλημα. Δεν εννοούμε να είναι μόνο συνεπής ο ασθενής στα ραντεβού του αλλά και στις οδηγίες που του δίνει ο φυσικοθεραπευτής όπως π.χ. αυτές που δίνει ο φαρμακοποιός ή ένας γιατρός. Δυστυχώς το να σταματήσουμε τη δουλειά προσωρινά ή οριστικά δεν είναι λύση για πολλούς λόγους. Αυτό που θα μπορούσαμε όμως να κάνουμε αν μας ζητήσει ο φυσικοθεραπευτής να μη σηκώνουμε βάρος, είναι όσο μπορούμε να το αποφύγουμε, να βρούμε λύσεις πως αλλιώς μπορεί να γίνει με τη λιγότερη επιβάρυνση για το πρόβλημά μας.

Η ενεργή συμμετοχή που αναφέρθηκε παραπάνω έχει να κάνει και με τη χορήγηση ασκήσεων από το φυσικοθεραπευτή. Οι ασκήσεις δε δίνονται για να κάνει ο ασθενής κάτι στον ελεύθερο χρόνο του αλλά για να γίνει υπεύθυνος της πορείας της αποκατάστασής του και να μπορεί ο ίδιος να αντιμετωπίσει κάποια συμτώματα αν τυχόν επανέλθουν. Αυτό δε σημαίνει πως οι ασκήσεις θα λύσουν όλα τα προβλήματα. Θα βοηθήσουν σημαντικά αν εφαρμόσουμε πιστά τα παραπάνω και τις οδηγίες του φυσικοθεραπευτή.

Τέλος, όταν ξεκινάει μια θεραπεία δε σημαίνει ότι πρέπει να τελειώσει ακριβώς μέσα στις επόμενες 10 ημέρες. Καλό θα είναι την περίοδο αυτή να μην τη βλέπουμε σαν αγγαρεία, πολλοί ασθενείς συχνά λένε "να μη χάσω μια μέρα, να τελειώνουμε". Στη θεραπεία θέλουμε να δούμε την εξέλιξή της, αν έχει αποτέλεσμα ή όχι γιατί αν δεν είναι ευνοϊκή η πορεία της σημαίνει πως κάτι γίνεται λάθος και πρέπει να διορθωθεί. Έτσι λοιπόν, όταν ο φυσικοθεραπευτής ζητάει να σας δει μετά από 2 ή 3 ημέρες ή την επόμενη εβδομάδα δε σημαίνει οτι σας βαρέθηκε κιόλας!!!

PhysioSport