Οστεοαρθρίτιδα

Η οστεοαρθρίτιδα είναι μια χρόνια ρευματική πάθηση που εντοπίζεται σε αρθρώσεις των άνω και κάτω άκρων και της σπονδυλικής στήλης. Σύμφωνα με το Ελληνικό Ίδρυμα Ρευματολογικών Ερευνών με τον όρο ρευματικές αναφερόμαστε στις παθήσεις του μυοσκελετικού συστήματος και του συνδετικού ιστού, δηλαδή των αρθρώσεων, των τενόντων, των μυών και των οστών, που δεν προέρχονται από τραυματισμό ή από χειρουργική επέμβαση. Πολύς κόσμος συγχέει την οστεοαρθρίτιδα με τα "ρευματικά" ή τα "αρθριτικά", οι όροι αυτοί όμως χρησιμοποιούνται λανθασμένα καθώς αντιπροσωπεύουν μόλις δυο από τις 200 περίπου ρευματικές παθήσεις.

Οι αρθρώσεις αποτελούνται από δυο οστά, τα οποία καλύπτονται στις άκρες τους από ένα μαλακό και λείο στρώμα, τον αρθρικό χόνδρο, ο οποίος συμβάλλει στην απορρόφηση των δυνάμεων που ασκούνται σε αρθρώσεις που δέχονται βάρος, όπως π.χ. στο γόνατο και στο ισχίο, και την προστασία των οστών από την τριβή και τη φθορά κατά την κίνηση των αρθρώσεων. Μέσα στην άρθρωση παράγεται ένα "λιπαντικό" που την προστατεύει, το αρθρικό υγρό. Αρχικά στην οστεοαρθρίτιδα, ο αρθρικός χόνδρος αφυδατώνεται, λεπταίνει και σπάει με αποτέλεσμα να εμφανίζεται σταδιακά το κόκαλο από κάτω. Τότε το κόκαλο αρχίζει να τρίβεται, γίνεται λείο και σκληρό και σχηματίζονται μικρές οστικές προεξοχές, τα οστεόφυτα, τα οποία περιορίζουν το εύρος της κίνησης στην άρθρωση. Κακώς έχει επικρατήσει τα οστεόφυτα να λέγονται και άλατα καθώς πολλοί θεωρούν υπεύθυνη για την εμφάνιση τους τη διατροφή. Μια απλή ακτινογραφία παρουσιάζει τη μείωση του διαστήματος μεταξύ των οστών λόγω καταστροφής του χόνδρο.

Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα στην Ελλάδα, η οστεοαρθρίτιδα αποτελεί το τρίτο κατά σειρά συχνότητας αίτιο μακροχρόνιας λειτουργικής ανικανότητας με πρώτο τις υπόλοιπες ρευματικές παθήσεις και δεύτερο τις καρδιαγγειακές παθήσεις. Παρατηρείται συχνότερα στην σπονδυλική στήλη, το γόνατο, τα χέρια και το ισχίο. Το γυναικείο φύλο, η ηλικία άνω των 50 ετών, η παχυσαρκία και το χαμηλό επίπεδο εκπαίδευσης αποτελούν τους κυριότερους παράγοντες κινδύνου για την εμφάνιση της οστεοαρθρίτιδας στην Ελλάδα. Τα κύρια συμπτώματα είναι ο πόνος που επιδεινώνεται με την κίνηση ή τη φόρτιση της άρθρωσης και η δυσκαμψία, μετά από ακινησία ή το πρωί, η οποία διαρκεί λίγο. Σε προχωρημένο στάδιο, η άρθρωση παρουσιάζεται διογκωμένη και σκληρή λόγω των οστεόφυτων ενώ είναι πιθανό να υπάρξει παραμόρφωση και λειτουργικός περιορισμός της.

Θεραπεία με την έννοια της ίασης και της αποκατάστασης των βλαβών δεν υφίσταται στην οστεοαρθρίτιδα. Η συμπτωματική θεραπεία μπορεί να χωριστεί σε τρεις βασικούς στόχους, οι οποίοι όμως είναι αλληλένδετοι: α) την ανακούφιση του ασθενή από τα συμπτώματα του, β) την εμπόδιση ή επιβράδυνση της περαιτέρω καταστροφής της άρθρωσης και γ) την εκπαίδευση του ασθενή να αντιμετωπίζει μόνος του τα συμπτώματά του. Ένας ρευματολόγος ιατρός θα πρέπει να εξετάσει την άρθρωση και να καθορίσει το πλάνο της θεραπείας του ασθενή. Η φαρμακευτική αντιμετώπιση της οστεοαρθρίτιδας περιλαμβάνει από απλά αναλγητικά μέχρι εγχύσεις μέσα στην άρθρωση ουσιών καταπραϋντικών ή διατήρησης και αναπλήρωσης του αρθρικού υγρού και του χόνδρου της άρθρωσης. Εξίσου σημαντικό ρόλο στην πορεία της πάθησης μπορεί να παίξει ένας διαιτολόγος. Πολλοί άνθρωποι ανησυχούν όταν σηκώνουν βαριά αντικείμενα, λίγοι όμως αντιλαμβάνονται τη διαρκή επιβάρυνση των αρθρώσεων τους από την καθημερινή μεταφορά του σωματικού βάρους τους.

Η φυσικοθεραπεία χρησιμοποιεί αντιφλεγμονώδη μέσα (υπέρηχο, laser, διαθερμία, κτλ) για να καταπραΰνει τα συμπτώματα του ασθενή σε περιόδους έξαρσης τους. Όταν τα συμπτώματα έχουν ηρεμήσει, ο φυσικοθεραπευτής χορηγεί πρόγραμμα ασκήσεων και οδηγιών που θα πρέπει να ακολουθήσει ο ασθενής. Η τακτική άσκηση αποσκοπεί στη διατήρηση της κινητικότητας της άρθρωσης, έτσι ώστε να μην υπάρχει λειτουργικός περιορισμός της, και τη μυϊκή ενδυνάμωση της περιοχής για να στηρίζεται και να προστατεύεται η άρθρωση από περαιτέρω φθορά. Οι ασκήσεις δε θα πρέπει να προκαλούν έξαρση των συμπτωμάτων και μετά θα πρέπει να ακολουθεί περίοδος ξεκούρασης και χρήση κρύων επιθεμάτων. Ο ασθενής θα πρέπει να μάθει να αποφεύγει κινήσεις ή οτιδήποτε άλλο προκαλεί τα συμπτώματά του, όπως π.χ. οι παρατεταμένες στάσιμες θέσεις κατά τις οποίες μειώνεται το αρθρικό υγρό στην άρθρωση και προκαλεί πόνο και περαιτέρω φθορά. Ο ασθενής ίσως χρειαστεί να τροποποιήσει και να προσαρμόσει την εργασία του εφόσον εργάζεται ακόμα και να χρησιμοποιήσει βοηθήματα όπως π.χ. νάρθηκα και μπαστούνι.

Ασθενείς των οποίων τα συμπτώματα δεν ελέγχονται με φαρμακευτική και φυσικοθεραπευτική αγωγή και παρουσιάζουν έντονο πόνο και σοβαρή λειτουργική ανικανότητα είναι υποψήφιοι για χειρουργική ορθοπεδική παρέμβαση, με συχνότερη εμφάνιση την αρθροπλαστική ισχίου ή γόνατος.

Εισαγωγή Νο 3

Η φυσικοθεραπεία ΔΕΝ είναι πανάκεια. Έχει σαν σκοπό να βοηθήσει τον ίδιο τον ανθρώπινο οργανισμό να αντιμετωπίσει το πρόβλημά του με τη χρήση φυσικών μεθόδων, χωρίς παρενέργειες, όπως η θερμότητα, το κρύο, το υπέρυθρο και υπεριώδες φως, το ηλεκτρικό ρεύμα, τα μηχανικά και ηλεκτρομαγνητικά κύματα. Αργότερα, όταν θα αναφερθούμε συγκεκριμένα σε κάποια από αυτά τα μέσα, θα εξηγήσουμε και πως επιδρούν στον ανθρώπινο οργανισμό. Το σημαντικότερο να θυμόμαστε αυτή τη στιγμή είναι ότι η σωστή χρήση του υπερήχου, του laser, της "διαθερμίας" κτλ δεν προκαλούν προβλήματα και δεν έχουν παρενέργειες όπως τα περισσότερα φαρμακευτικά σκευάσματα

Πέρα από τα μηχανήματα, ο φυσικοθεραπευτής χρησιμοποιεί και τα χέρια του. Υπάρχουν τεχνικές που χρησιμοποιούνται για να αυξήσουν την κίνηση μιας άρθρωσης, τη δύναμη ενός ή περισσότερων μυών ακόμα και να ανακουφίσουν από κάποιον πόνο. Όλα αυτά έχουν ονομασίες και εφαρμογές που θα δούμε επίσης με τον καιρό. Κάτι το οποίο έχει παρεξηγηθεί και χρησιμοποιείται συνέχεια και λανθασμένα, είναι η λέξη μασάζ. Μασάζ γίνεται στους μυς και στους βαθύτερους ιστούς του σώματος για χαλάρωση, ξεκούραση, αναζωογόνηση και ανακούφιση από τους πόνους της δουλειάς, της άθλησης και γενικότερα της καθημερινότητας Κάποιοι χρησιμοποιούν τον όρο μασάζ αντί για φυσικοθεραπείες με αποτέλεσμα πολλοί να θεωρούν πως το αυχενικό σύνδρομο ή μια τενοντίτιδα θα γίνουν καλύτερα με το μασάζ!!! Μπορεί να χρησιμοποιείται συμπληρωματικά στις συγκεκριμένες και σε πολλές άλλες περιπτώσεις αλλά δεν αποτελούν τη θεραπεία γι'αυτές.

Μεγαλύτερη σημασία από όλα τα παραπάνω έχει να αντιληφθούμε ότι χωρίς την ενεργή συμμετοχή του ίδιου του ασθενή δεν θα υπάρξει παρά μόνο βραχυπρόθεσμη ανακούφιση από το πρόβλημα. Δεν εννοούμε να είναι μόνο συνεπής ο ασθενής στα ραντεβού του αλλά και στις οδηγίες που του δίνει ο φυσικοθεραπευτής όπως π.χ. αυτές που δίνει ο φαρμακοποιός ή ένας γιατρός. Δυστυχώς το να σταματήσουμε τη δουλειά προσωρινά ή οριστικά δεν είναι λύση για πολλούς λόγους. Αυτό που θα μπορούσαμε όμως να κάνουμε αν μας ζητήσει ο φυσικοθεραπευτής να μη σηκώνουμε βάρος, είναι όσο μπορούμε να το αποφύγουμε, να βρούμε λύσεις πως αλλιώς μπορεί να γίνει με τη λιγότερη επιβάρυνση για το πρόβλημά μας.

Η ενεργή συμμετοχή που αναφέρθηκε παραπάνω έχει να κάνει και με τη χορήγηση ασκήσεων από το φυσικοθεραπευτή. Οι ασκήσεις δε δίνονται για να κάνει ο ασθενής κάτι στον ελεύθερο χρόνο του αλλά για να γίνει υπεύθυνος της πορείας της αποκατάστασής του και να μπορεί ο ίδιος να αντιμετωπίσει κάποια συμτώματα αν τυχόν επανέλθουν. Αυτό δε σημαίνει πως οι ασκήσεις θα λύσουν όλα τα προβλήματα. Θα βοηθήσουν σημαντικά αν εφαρμόσουμε πιστά τα παραπάνω και τις οδηγίες του φυσικοθεραπευτή.

Τέλος, όταν ξεκινάει μια θεραπεία δε σημαίνει ότι πρέπει να τελειώσει ακριβώς μέσα στις επόμενες 10 ημέρες. Καλό θα είναι την περίοδο αυτή να μην τη βλέπουμε σαν αγγαρεία, πολλοί ασθενείς συχνά λένε "να μη χάσω μια μέρα, να τελειώνουμε". Στη θεραπεία θέλουμε να δούμε την εξέλιξή της, αν έχει αποτέλεσμα ή όχι γιατί αν δεν είναι ευνοϊκή η πορεία της σημαίνει πως κάτι γίνεται λάθος και πρέπει να διορθωθεί. Έτσι λοιπόν, όταν ο φυσικοθεραπευτής ζητάει να σας δει μετά από 2 ή 3 ημέρες ή την επόμενη εβδομάδα δε σημαίνει οτι σας βαρέθηκε κιόλας!!!

PhysioSport

Ας δούμε λοιπόν σήμερα τι είναι η φυσικοθεραπεία.

Ο σκοπός της φυσικοθεραπείας είναι η μεγιστοποίηση της ανθρώπινης λειτουργίας, η αποκατάσταση της σωματικής και ψυχικής υγείας, η πρόληψη νέων διαταραχών, τραυματισμών ή λειτουργικών περιορισμών καθώς και η βελτίωση της ποιότητας της ζωής του ατόμου και του συνόλου. Για να επιτευχθούν οι στόχοι αυτοί θα πρέπει πρώτα από όλα να απευθυνθούμε σε επαγγελματίες φυσικοθεραπευτές και όχι σε κάποιον γνωστό που τυχαίνει να ξέρει π.χ. από μασάζ. Μια βοηθός που προσέχει έναν ηλικιωμένο που έπαθε εγκεφαλικό θα του προσφέρει τα τελείως απαραίτητα όσο αφορά την προσωπική φροντίδα του. Η αποκατάστασή όμως της υγείας του, μερική ή πολλές φορές ολική, είναι ευθύνη άλλων (νευρολόγος, φυσικοθεραπευτής, λογοθεραπευτής κτλ).

Έχει επικρατήσει τον φυσικοθεραπευτή να τον βλέπουμε μόνο σε ορθοπεδικά προβλήματα σαν συνέχεια της επίσκεψής μας σε έναν ορθοπεδικό ιατρό. Ο ορθοπεδικός θα κάνει τη διάγνωση, θα χορηγήσει την κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή αν χρειάζεται και θα παραπέμψει τον ασθενή σε ένα φυσικοθεραπευτή για μεγιστοποίηση και αποκατάσταση της ανθρώπινης λειτουργίας, όπως αναφέρει ο παραπάνω ορισμός. Ο ορθοπεδικός παραπέμπει, δεν συνταγογραφεί φυσικοθεραπείες. Ο σύγχρονος φυσικοθεραπευτής θα πρέπει να έχει όλα τα εφόδια να αντιμετωπίσει τα μυοσκελετικά προβλήματα που συναντά. Ποια είναι αυτά τα εφόδια; Θα τα αναφέρουμε αργότερα όταν θα ασχοληθούμε με τα πιο κοινά προβλήματα που αντιμετωπίζει ο άνθρωπος.

Η φυσικοθεραπεία δεν περιορίζεται μόνο σε ορθοπεδικά προβλήματα. Σ'αυτό έχει συντελέσει το γεγονός πως φυσικοθεραπείες μπορούν να χορηγήσουν μόνο οι ορθοπεδικοί και οι ΩΡΛ. Τι γίνεται όμως με τον ηλικιωμένο με το εγκεφαλικό που αναφέραμε πιο πάνω; Τον αφήνουμε στο έλεος του Θεού;΄Όχι βέβαια. Σ'αυτόν τον ασθενή, η φυσικοθεραπεία έχει να προσφέρει πολλά αρκεί η θεραπεία να ξεκινήσει όσο το δυνατό πιο σύντομα και ο ασθενής να είναι σε θέση να συμμετάσχει, είτε σωματικά είτε πνευματικά δίνοντας τη συγκατάθεσή του. Η φυσικοθεραπεία παίζει σημαντικό ρόλο στην προετοιμασία ενός ασθενούς για μια εγχείρηση αλλά πολύ σημαντικότερο μετά την εγχείρηση όταν οι λειτουργίες του ανθρώπου είναι περιορισμένες π.χ. μετακινήσεις, αυτοεξυπηρέτηση, αναπνευστικές λειτουργίες κτλ. Δεν είναι τυχαίο πως στα μεγαλύτερα νοσοκομεία του κόσμου ο πρώτος άνθρωπος που βλέπουν οι ασθενείς μετά το γιατρό τους είναι ο φυσικοθεραπευτής. Καταλαβαίνει λοιπόν κανείς πόσο πολυδιάστατος, σημαντικός και σύγχρονος είναι ο ρόλος του φυσικοθεραπευτή στη σημερινή εποχή.

Περιμένουμε τις απορίες, προβληματισμούς, ακόμα και τις προτάσεις σας για κάποιο θέμα που θα θέλατε να γράψουμε. Μπορείτε ακόμα με ένα προσωπικό mail να μας πείτε για κάποιο πρόβλημά που σας απασχολεί και δε βρίσκετε λύση

Physiosport

Καλή Αρχή

Χρόνια Πολλά και Καλή Χρονιά.

Ταυτόχρονα με την έλευση του νέου έτους, εγκαινιάζουμε αυτό το ιστολόγιο που έχει σαν σκοπό να διαδώσει τη Φυσικοθεραπεία στο ευρύτερο κοινό, να εξηγήσει τι πραγματικά είναι η Φυσικοθεραπεία και τι μπορεί να προσφέρει και να προσπαθήσει να φέρει πιο κοντά θεραπευτές, ασθενείς, ιατρούς αλλά και απλό κόσμο, ο οποίος ίσως ψάχνει λύση σε κάποιο πρόβλημά του.

Ο ρόλος αυτού του ιστολογίου είναι κυρίως εκπαιδευτικός. Ονομασίες, όπως σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα, αυχενικό σύνδρομο, επικονδυλίτιδα κτλ, οι οποίες για κάποιους από εμάς είναι απλά η ετικέτα του πόνου μας, θα αναλυθούν ώστε να γίνουν κατανοητές έτσι ώστε ο καθένας να μπορεί να αντιληφθεί ποιο ακριβώς είναι το πρόβλημά του, πως μπορεί να βοηθηθεί αλλά και να βοηθήσει ο ίδιος τον εαυτό του. Μέσω αυτής της προσπάθειας, θα γίνει γρήγορα αντιληπτό πως η φυσικοθεραπεία δεν περιορίζεται απλά σε ένα σπασμένο χέρι ή ένα "στραμπούληγμα"στο πόδι.

Επίσης, θα δοθούν απαντήσεις σε ερωτήσεις όπως ποια μηχανήματα φυσικοθεραπείας χρησιμοποιούνται, σε ποιες περιπτώσεις και σε τι βοηθάει το καθένα ξεχωριστά. Πότε ο θεραπευτής χρησιμοποιεί τα χέρια του και πότε όχι. Ποιες σύγχρονες τεχνικές πέρα από την κλασσική φυσικοθεραπεία βρίσκουν εφαρμογή στη σημερινή εποχή.

Τέλος, το ιστολόγιο αυτό προσβλέπει να γίνει ένας τόπος και τρόπος αμφίδρομης επικοινωνίας όπου ο καθένας θα μπορεί να έρθει σε επαφή με το φυσικοθεραπευτή και να συζητήσουν κάποιο πρόβλημά του ιδιωτικά είτε μέσω διαδικτύου είτε τηλεφωνικά είτε με επίσκεψη στο φυσικοθεραπευτήριο. Επίσης, ευπρόσδεκτες είναι και απόψεις αντίθετες με τη χρησιμότητα και την αποτελεσματικότητα της φυσικοθεραπείας.

PhysioSport